Bir Başyapıt

Emily Brontë’nin Uğultulu Tepeler (Wuthering Heights) adlı romanı, İngiliz edebiyatında gotik roman türünün en dikkat çekici örneklerinden biridir. Bu eser yalnızca bir aşk hikâyesi değildir; insan ruhunun karanlık yönlerini, tutkunun yıkıcılığını merkezine alır. Brontë, kurgusuyla karakterlerin duygularını ve ruh hâllerini belirleyen bir atmosferi büyük bir hünerle kurmayı başarmıştır. Uğultulu Tepeler (Wuthering Heights)’in türü göz önünde bulundurulduğunda ne bir aşk ne de korku romanı, ikisinin kusursuz bir sentezidir.

Gotik Roman Nedir?

Gotik roman türü 18. yüzyılın sonunda İngiltere’de doğmuştur. Karanlık mekânlar, olağandışı doğa olayları, yalnızlık, ölüm ve vicdan azabı gibi konuları işler. Ancak Gotik romanın amacı okuru doğrudan korkutmak değildir, bunun altını çizmek isterim. Bu tür, insan ruhunun bastırılmış yönlerini göstermek ve duygusal bir gerilim yaratmak üzerine kuruludur. Yani Gotik roman, korku romanının atasıdır ama asıl amacı okuru doğrudan korkutmak değil ona içsel bir huzursuzluk ve psikolojik yoğunluk yaşatmaktır.

Uğultulu Tepeler (Wuthering Heights)’de Gotik Atmosfer

Romanın geçtiği Wuthering Heights ve Thrushcross Grange mekânları gotik atmosferin temel taşlarını oluşturur. Fırtınalı tepeler, kasvetli hava, ıssızlık ve doğa koşulları, karakterlerin iç dünyasının yansıması gibidir. Heathcliff’in gizemli geçmişi, Catherine’in ölümden sonra bile hissedilen varlığı, doğaüstü çağrışımlar ve mezarlık sahneleri, gotik roman türünün tipik unsurları arasındadır.

Romanda dikkat edilmesi gereken Emily Brontë’nin bu ögeleri -az evvel belirttiğim gibi- okurda korku yaratmak için değil, ona insan ruhunun karanlık yönlerini sunmak için kullanmış olmasıdır. Uğultulu Tepeler (Wuthering Heights)‘in bu bağlamda yadsınamaz psikolojik bir alt yapıya sahip olduğunu vurgulamak isterim.

Romanın Zamansal ve Döngüsel Kurgusu

Uğultulu Tepeler (Wuthering Heights) iki farklı anlatıcı (Lockwood ve Nelly Dean) ve iki kuşak (Catherine–Heathcliff ile Cathy–Hareton) üzerine kurulmuştur. Brontë, romanı doğrusal bir zaman akışında değil, iç içe geçmiş karmaşık bir yapı içinde anlatır. Lockwood’un aktarımı andaki akışı temsil ederken Nelly Dean’in anlatısı bizi yaklaşık otuz yıl öncesine götürür.

Eser bu şekilde geçmiş ve gelecek arasında gidip gelen bir anlatımla şekillenir. Emily Brontë’nin tercih ettiği bu teknik, romanın gotik atmosferini güçlendirir ve okura zamanın döngüsel etkisini hissettirir.

Antipatik ve Sevilmesi Zor Karakterler

Bu romandaki karakterlerin çoğu, klasik roman kahramanlarından farklıdır. Heathcliff, Catherine, Hindley ve Linton gibi karakterler sevmesi zor, hatta yer yer itici kişiliklerdir.

Uğultulu Tepeler (Wuthering Heights)’i okudukça bunun Brontë’nin bilinçli bir tercihi olduğu kanısına varıyoruz. Yazar, iyi ve kötü arasındaki sınırın silmesinin okura farklı bir okuma deneyimi yaşatması yanında insan doğasının karmaşık yapısını aktarması açısından da dikkat çekiyor. Uğultulu Tepeler (Wuthering Heights) romanındaki bütün karakterler bilaistisna sinir bozucu demek istiyorum bu noktada; ben böyle hissettim eseri okurken. Okuduğum hiçbir eserde böyle bir hisse kapıldığımı da hatırlamıyorum. Belki de o yüzden karakterleri böylesine “gerçek” olarak algıladım, bilemiyorum. Edgar ve Isabella Linton’ın nezaketi bile yüzeysel, asıl karakterlerini şekillendiren içsel çatışmaları gizleyen bir maske gibi.

Uğultulu Tepeler (Wuthering Heights) yazarlık açısından bir ders kitabı niteliğinde. Eser karakter yaratımında “sevilebilirlik” kavramını tamamen reddetmesi açısından çok farklı ve özel bir yere sahip. Bu, roman yazmak isteyen herkesin üzerinde durması gereken bir konu. Çünkü bizler yazar olarak çoğu zaman okuru memnun etme endişesiyle hareket ederiz oysa okuru memnun etmek yerine, karakterlerin duygusal gerçekliğini korumamız gerektiğini Emily Brontë’den görüyor, öğreniyoruz.

Benim bu romandan kendime çıkarttığım en büyük öğreti karakterlerimin içinde illa bir kahraman olma gereksinimin olmaması. Heathcliff ve Catherine’in davranışları çoğu zaman itici olsa da bu onların hayat buldukları günden itibaren okurun zihnine kazınmalarını sağlamıştır.

Uğultulu Tepeler (Wuthering Heights) Neden Okunması Gereken Bir Klasik?

Emily Brontë, Uğultulu Tepeler (Wuthering Heights)’de tutkunun, intikamın ve yalnızlığın edebiyat tarihindeki en güçlü anlatımlarından birini yaratmıştır.

Uğultulu Tepeler (Wuthering Heights), yazar ve yazar adaylarının okunması gereken bir klasik. Emily Brontë’nin gotik roman, romantizm ve realizm öğelerini bir araya getirerek türler arası sınırları aşan bir yapı kurması bizler için göz ardı edilemeyecek öğretiler barındırıyor. Eserdeki çerçeve anlatıcı tekniği (Lockwood ve Nelly Dean, frame narrative veya frame story) ve geçmişle şimdi arasında gidip gelen zaman kurgusu, günümüzde bile roman yazma teknikleri üzerine yapılan çalışmalarda hala örnek olarak gösteriliyor.

Brontë’nin dilinin estetik bir yoğunluğu olup okura farklı katmanlarda farklı akışlar sunar. Feminist, psikanalitik ve toplumsal yorumlara açık yapısı sayesinde Uğultulu Tepeler (Wuthering Heights), yalnızca İngiliz edebiyatının değil dünya edebiyatının da en çok incelenen eserlerinden biridir. Bu nedenle, roman yazmak ya da klasik okumak isteyen herkes için teknik olarak analiz edilmeye değer, çok katmanlı bir başyapıt olduğunu düşünüyorum.

Brontë Zamanının Çok Ötesinde Bir Kadın

Emily Brontë, Uğultulu Tepeler (Wuthering Heights)’i 1847 yılında yayımlandığında, kadınların edebiyat dünyasında neredeyse hiç yeri yoktu. O dönemde bir kadının roman yazması hele ki bu kadar sert duygular, tutku, öfke ve ölüm gibi konuları işlemesi toplum tarafından uygun görülmezdi. Bu nedenle Emily ve kız kardeşi Charlotte Brontë, Uğultulu Tepeler (Wuthering Heights)’i ve Jane Eyre’i erkek takma adlarıyla yayımlamak zorunda kaldılar: Emily “Ellis Bell”, Charlotte ise “Currer Bell” adını kullandı.

Bu durum kadınların edebi alanda var olabilmek için kimliklerini gizlemek zorunda kaldıkları bir dönemin gerçeğidir. Brontë kardeşlerin cesareti onların zamanlarının çok ötesindeki kadınlar olduklarının açık bir göstergesidir.

Emily Brontë, Catherine Earnshaw’u duygusal zaafları olmasına bakımından karmaşık, tutkulu ve bağımsız bir kişilik olarak kurguladı. Duygularının arkasında duran, toplumun beklentilerine boyun eğmeyen bir karakterinin bir bakıma kendisini yansıttığına inanıyorum özellikle normlara karşı duruşu ve direnci açısından. Bu yaklaşım, 19. yüzyılın ataerkil İngiliz toplumunda son derece sıra dışıydı. Aynı cesarete sahip Charlotte Brontë’ye ve Mary Shelly’ye selam olsun.

Bir dahaki yazıda görüşmek üzere,
Özlem Abut Otluoğlu

Not: Bu içerik, çeşitli kaynaklara dayanmakla birlikte kendi özgün bakış açımı ve yorumlarımı yansıtır.

Kaynaklar:

“Chronology of Wuthering Heights.” Scribd, 2011.
🔹 Kullanım: “Zamansal Yolculuğun Durakları” slaytında tarih sıralaması, kuşak geçişleri ve 1801–1802 çerçevesi için temel alınan kaynak.
Wuthering-Heights.co.uk. Timeline & Chronology
🔹 Kullanım: Scribd dosyasındaki tarihleri doğrulamak ve karakter olay sıralamasını pekiştirmek için.
SparkNotes. Character Analysis: Edgar Linton – Wuthering Heights
🔹 Kullanım: “Antipatik ve Sevilmesi Zor Karakterler” bölümünde Edgar’ın pasifliği ve Catherine ile uyumsuzluğunu açıklarken yararlanıldı.
The Criterion Journal. Wuthering Heights: A Study through the Lens of Gender Bias, 2017.
🔹 Kullanım: Linton kardeşlerin (özellikle Isabella’nın) toplumsal cinsiyet ve güç ilişkileri bağlamında değerlendirilmesinde.
EPSIR Journal. Analysis of Two Female Characters in Wuthering Heights: Catherine Earnshaw and Isabella Linton, 2021.
🔹 Kullanım: Isabella’nın “kurban–naif–romantik” yapısını desteklemek için.
Uğultulu Tepeler, Emily Brontë, Can Yayınları- Çeviri: Naciye Akseki Öncül

Uğultulu Tepeler (Wuthering Heights)